Τετάρτη, Φεβρουαρίου 12, 2020

Θεραπευτικός δρόμος

"Ναι, ζει ακόμα, αλήθεια, κι έχω χρέος, μονάχος όπως είναι, τη ζοφερή κοιλάδα να του δείξω. Τον φέρνει εδώ η ανάγκη κι όχι η περιέργεια."

Είπε ο Βιργίλιος, για τον Δάντη, απευθυνόμενος στον κένταυρο Χείρωνα, διασχίζοντας την κόλαση.

Ο κένταυρος Χείρων είναι γιος του Κρόνου και της νύμφης Φιλύρας, που είναι μία από τις Ωκεανίδες. Θεωρείται ως μια σημαντική μορφή της ελληνικής μυθολογίας, τόσο για τη σχέση του με τη θεραπεία  όσο και για τη σχέση του με τη διδασκαλία των ηρώων. Όπως όλοι οι κένταυροι η μορφή του συνδυάζει την ανθρώπινη και την ζωώδη φύση,  ενώ διακρίνεται από τους υπόλοιπους του είδους του για την προαιώνια σοφία που κατέχει.

Δευτέρα, Δεκεμβρίου 23, 2019



Ευτυχισμένο πνεύμα που κοίταζες τόσο γλυκά
από αυτά τα μάτια, φωτεινότερα κι από τον ήλιο,
και σχημάτιζες τους αναστεναγμούς και τις λέξεις,
με τόση ζωντάνια που ακόμη αντηχούν στο μυαλό μου.

Κάποτε σε είδα, να φλέγεσαι με τη φωτιά της αρετής,
να κινείς τα πόδια σου ανάμεσα στο γρασίδι και τα λουλούδια,
όχι σαν γυναίκα, αλλά όπως κινούνται οι άγγελοι,
μια εικόνα που είναι πιο ζωντανή για μένα από ποτέ.
...
Με την αποχώρησή σου, ο Έρωτας και η Αβρότητα έφυγαν
από τη γη, ο ήλιος έπεσε από τον ουρανό
και ο ίδιος ο θάνατος άρχισε να μοιάζει πιο γλυκός.

* πηγή: https://latistor.blogspot.com/2010/10/blog-post_23.html










Τετάρτη, Σεπτεμβρίου 11, 2019

Σκέψεις για την υπαρξιακή-ποιητική ψυχοθεραπεία

Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τρία υψηλά σημεία του πνεύματος. Αυτά σχετίζονται με την φιλοσοφία, με την ποίηση* και με την θρησκευτικότητα. Ο Χρήστος Μαλεβίτσης** μιλάει εκτενώς και για είδη συνειδήσεων που σχετίζονται με τις πνευματικές αυτές πηγές. Μιλάει για την φιλοσοφική συνείδηση, την ποιητική συνείδηση και την θρησκευτική συνείδηση. Ο ψυχοθεραπευτής θα μπορούσε να εμπλουτίσει την θεραπευτική του πρακτική όντας σε επαφή και με τα τρία αυτά είδη συνείδησης.

Η υπαρξιακή-ποιητική προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία ρητώς αξιοποιεί τα δύο από αυτά τα τρία είδη πνευματικότητας. Το τρίτο, η θρησκευτικότητα, στη εποχή μας έχει εξοριστεί από την κοινή ανθρώπινη εμπειρία και δεν έχει τον ρόλο που επί αιώνες είχε. Δεν είναι τυχαίο ότι η έναρξη της ανάγκης για ψυχανάλυση και ψυχοθεραπεία συμπίπτει χρονικά με την δραματική κραυγή του Νίτσε περί του θανάτου του Θεού. Σε κάθε περίπτωση, η επαφή με την θρησκευτικότητα στην ψυχοθεραπεία, εκτός από τις περιπτώσεις που έρχεται από την πλευρά του θεραπευόμενου, είναι παρακινδυνευμένη.

Μιλώντας λοιπόν για υπαρξιακή-ποιητική ψυχοθεραπεία, το υπαρξιακό κομμάτι είναι αυτό που έχει την μεγαλύτερη συνάφεια με την φιλοσοφία και η ποιητική κομίζει τα βιώματα και τα διδάγματα που προέρχονται από την υψηλή τέχνη. Αυτά τα δύο στοιχεία δίνουν ευκαιρίες εμπλουτισμού της ψυχοθεραπευτικής πρακτικής.

Μια τέτοια προσέγγιση στην ψυχοθεραπεία δεν μπορεί ποτέ να μετατραπεί σε μέθοδο. Το τεχνικό κομμάτι της ψυχοθεραπευτικής εκπαίδευσης παρέχει ασφαλώς το απαραίτητο πλαίσιο και τα εχέγγυα της θεραπευτικής αρτιότητας. Αποτελεί αναγκαία αλλά όχι ικανή συνθήκη για μία πλήρη και ουσιαστική θεραπευτική δουλειά. Η υπαρξιακή-ποιητική ψυχοθεραπεία στηρίζεται στην τεχνική αλλά στην πορεία γίνεται και τέχνη.

Η φιλοσοφία και η ποίηση μπορούν να ανυψώσουν την θεραπεία στο επίπεδο εκείνο που της αρμόζει. Μια θεραπεία που αντιμετωπίζει τον άνθρωπο όχι ως σύνολο συμπτωμάτων προς βελτίωση, αν και ασφαλώς αυτά αποτελούν σημαντικό στόχο μιας θεραπείας, αλλά ως μια ύπαρξη που αναμετριέται στην κάθε ώρα της μέρας της  με την πρόκληση της ίδιας της ζωής. Στόχος φιλόδοξος και κανείς δεν υποχρεούται να συμμεριστεί έναν τέτοιον τρόπο ψυχοθεραπείας.

Αλλά είναι η ίδια ζωή, με την κάθε μέρα της να έρχεται και να παρέρχεται, ανεπιστρεπτί, που μας ρωτάει: προς τι η λήθη, προς τι η σπατάλη, προς τι η αμεριμνησία; Ερωτήματα υπαρξιακά που τα γεννά η ίδια η ζωή αυτού που υπάρχει και ξέρει πως υπάρχει και ξέρει ότι θα πάψει σύντομα και να υπάρχει.  Ερωτήματα που σε καμία περίπτωση δεν θα έρθουν με πρωτοβουλία του θεραπευτή. Αυτό θα ήταν αφελές και ανώφελο, θα έδειχνε και έλλειψη σεβασμού. Ο θεραπευτής, το μόνο που χρειάζεται είναι να τα αφουγκραστεί, όταν φθάνουν μέσα από την αφήγηση του θεραπευόμενου, πολλές φορές ψιθυριστά, και να τα αντέξει και να αναμετρηθεί μαζί τους όταν έρχονται ως κραυγή. Θα χρειαστεί όμως πρώτα να έχει και ο ίδιος διανύσει την πορεία του στην ανοιχτή, άγρια θάλασσα της δικής του ύπαρξης. Στην πορεία αυτή, υπάρχει ο χώρος, ιδιωτικά, και για επαφή με την τρίτη πηγή πνευματικότητας που προαναφέραμε, που δεν είναι άλλη από την επαφή με το ιερό, όπως ο καθένας το βιώνει.

* Όταν μιλάμε για ποίηση, στο πλαίσιο της υπαρξιακής-ποιητική ψυχοθεραπείας αναφερόμαστε στην τέχνη εν γένη και όχι μόνο στον ποιητικό λόγο. Ο Χάιντεγκερ στο έργο του "Η προέλευση του έργου τέχνης" σελ.120 λέει: "Κάθε τέχνη, μια και επιτρέπει να συμβεί η έλευση της αλήθειας τον όντων σαν τέτοιων, είναι κατ' ουσίαν ποίηση."

** Χρήστος Μαλεβίτσης, Δυτικά της Εδέμ, εκδόσεις Αρμός. 

Η εικόνα είναι τμήμα από τον πίνακα του Vermeer: The mistress and the maid

Τετάρτη, Φεβρουαρίου 27, 2019

Τέχνη ως βούληση για ισχύ

Η τέχνη με τη ευρύτατη έννοια ως το δημιουργικό στοιχείο, είναι ο θεμελιώδης χαρακτήρας του όντος. Κατά συνέπεια, η τέχνη με τη στενότερη έννοια, δηλαδή η δραστηριότητα, στην οποία η δημιουργία εξέρχεται προς τον ίδιο της τον εαυτό και καθίσταται διαυγέστατη, είναι όχι μόνο μία μορφή, ανάμεσα σε άλλες, της βούλησης για ισχύ, αλλά η ύψιστη. 

Martin Heidegger
Νίτσε
Η βούληση για ισχύ ως τέχνη
Εκδόσεις Πλέθρον
Πίνακας: Kandinsky

Παρασκευή, Ιανουαρίου 11, 2019

Προσευχή

Κύριε, νύχτωσε, και η ψυχή είναι έξαθλιωμένη.
Τόσο τρομερές ήταν η φουρτούνα και η θέληση!
Ό,τι μας έχει απομείνει στην εχθρική αυτή σιωπή,
Η νοσταλγία είναι και η θάλασσα ή καθολική.

Όμως, ή φλόγα που η ζωή μέσα μας άναψε
Ακόμα σιγοκαίει, αν ακόμα υπάρχει εδώ ζωή.
Θάνατος παγωμένος την έχει κρύψει μές στις στάχτες,
Αλλά το χέρι του ανέμου μπορεί και πάλι να την αναστήσει

Δώσε πνοή, αέρα, -τη λαχτάρα ή την κατάρα-
Τη φλόγα της προσπάθειας να ζωντανέψει.
Κάνε να ανακτήσουμε την απεραντοσύνη της θάλασσας
Η οποιουδήποτε άλλου συνόρου, που μπορούμε να κατέχουμε!

Φερνάντο Πεσσόα
Ultimatum
Μετάφραση Γιάννης Σουλιωτης
Εκδόσεις Αρμος

Τρίτη, Ιανουαρίου 08, 2019

Μέρες Schnittke

Έρχονται μέρες Schnittke. Απρόσμενα, ξαφνικά, τυχαία. Και καλείσαι να τις ακούσεις. Δεν τις επέλεξες, ήρθαν να σε βρουν. Ούτε που ξέρεις από που. Και καλείσαι να τις ζήσεις.


Κυριακή, Δεκεμβρίου 30, 2018

Gustav φίλε μου.

Παγκράτι-Φάληρο είναι μια σύντομη διαδρομή. Όταν δεν έχει κίνηση 12-15 λεπτά. Χθες ήταν 12.34. Τόσο διήρκεσε το πρώτο μέρος της πέμπτης συμφωνίας του Mahler υπό τη διεύθυνση του Bernstein. Τι μεγάλη τύχη να σου μιλάει ο ίδιος ο συνθέτης έτσι, προσωπικά. Πόσο θάρρος θέλει για να δείχνεις όλο αυτό το πάθος, τον πόνο, ακόμα και τον τρόμο σου. Γιατι περί αυτού πρόκειται. Το λες συμφωνία αριθμός πέντε αλλά δεν είναι τίποτα άλλο παρά το τραγούδι και η κραυγή της ανθρώπινης ψυχής.

ΥΓ. Και την ομορφιά! Να μην ξεχάσω να αναφέρω την ομορφιά!