Κοχύλια

Τρεις Εταιρείες ένα Σεμινάριο.  Δεύτερη Περίοδος Φαινομενολογικών Σεμιναρίων

Η πρώτη φετινή συνάντηση των τριών εταιρειών που γίνεται σε συνέχεια των διαλέξεων του καθηγητή φιλοσοφίας κ. Ξηροπαΐδη.  Με αφορμή τις διαλέξεις του κ. Ξηροπαΐδη σχετικά με την φαινομενολογία, προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε τη θεωρία που προέρχεται από τον χώρο της φιλοσοφίας με την πρακτική της ψυχοθεραπείας, όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από την εμπειρία ψυχοθεραπευτών από τις τρεις εταιρίες αλλά και μέσα από τον διάλογο που ακολουθεί μεταξύ όλων των παρευρισκομένων.

Υπαρξιακή-Ποιητική Ψυχοθεραπεία Δύο αποσπάσματα από μία παρουσίαση σχετικά με τον Ρίλκε και τη σχέση του με την Ψυχοθεραπεία. Η παρουσίαση έγινε στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Υπαρξιακών Θεμάτων (2014-2015) στο "γίγνεσθαι" την Ελληνική Εταιρεία Υπαρξιακής Ψυχολογίας. 

Αλλού εξακολουθούν να υπάρχουν λαοί και κοπάδια, αλλά όχι στον τόπο μας αδέρφια μου. Εδώ υπάρχουν κράτη. Κράτος; Και τι είναι τούτο; Ελάτε τώρα! Ανοίξτε τα αυτιά σας, διότι πρόκειται να σας πως έναν λόγο για τον θάνατο των λαών. Κράτος ονομάζεται το πλέον παγερό από όλα τα παγερά τέρατα. Επίσης, ψεύδεται παγερά. Τούτα τα ψεύδη σέρνονται έξω από το στόμα του: "Εγώ, το κράτος, είμαι ο λαός". Ψέμα! Δημιουργοί ήταν εκείνοι που δημιούργησαν τους λαούς και κρέμασαν από πάνω τους μία πίστη και μία αγάπη. Έτσι υπηρέτησαν τη ζωή. Ολετήρες είναι αυτοί που στήνουν παγίδες για πολλούς και τις αποκαλούν κράτος. Κρεμούν από πάνω τους ένα σπαθί και εκατό επιθυμίες. Εκεί, όπου ακόμη υπάρχει λαός, το κράτος δεν νοείται, αλλά μισείται σαν ένα κακό μάτι και σαν μία παραβίαση των παραδόσεων και των νόμων. Φρίντριχ Νίτσε "Τάδε Έφη Ζαρατούστρα"

Όπως εκείνα τα τραγούδια που τραγουδούν οι ερημίτες χωρίς να υπάρχουν άλλες ψυχές να τα ακούσουν αλλά καθόλου γιαυτό λιγότερο δεν αξίζουν. Ή όπως μια ματιά, αργά τη νύχτα, σε καλοκαιρινό ουρανό που μιλάει για πράγματα που όσο και να προσπαθήσεις δεν θα μπορέσεις να τα πεις μα εσύ τα ξέρεις και τα γνωρίζεις με τη σιγουριά εκείνων που ανάγκη δεν έχουν πλέον από βεβαιότητες. Ή όπως, ο κουρασμένος οδοιπόρος τη στιγμή που το νιώθει πως είναι χαμένος από το δρόμο του και έχει ήδη μπει σε άγνωστη και επικίνδυνη περιοχή. Ή τέλος, όπως ο λαχανιασμένος επιβάτης που δεν πρόλαβε το πλοίο που αναχωρεί από την προκυμαία και μένει να το κοιτάει γεμάτος απορία.

"Πού πάνε οι στιγμές της δικής  μου ζωής; Για που, κάθε λίγο, ξεκινάει αυτός ο μοναδικός θησαυρός μου με τα ποτάμια του χρόνου; Και μόνον εγώ μπορώ να ξαναθυμηθώ τις πατημασιές μου μέσα στα λιβάδια του παρελθόντος. Και δεν χρειάζεται να είναι σημαντικές για τους άλλους, είναι ύψιστα σημαντικές για μένα." ... "Είναι φορές που καθώς γέρνω να κοιμηθώ, έτοιμος να παραδοθώ στον ύπνο και να κλείσει άλλη μια μέρα από τις μετρημένες της ζωής μου, ο νους μου γυρνάει προς τις άλλες ημέρες μου που χάθηκαν στο πέλαγος του χρόνου. Θα επιθυμούσα εκείνη τη στιγμή να κλάψω, ένα κλάμα λυτρωτικό και παραπονεμένο. Πού πήγατε άγιες ημέρες της ζωής μου; Ποια ποτάμια σας παρέσυραν  μακριά μου για πάντα;" Χρήστος Μαλεβίτσης Οι Αγραυλούντες Πίνακας: August Macke

Διστακτικά μιλούσαν οι πρωινοί άνεμοι Για τα άγουρα φρούτα που χάθηκαν Στα χέρια βιαστικών παιδιών Που μάθαιναν, όλο απορία και θαυμασμό Ότι ο ήλιος θα έρχεται πάντα στην ώρα του Πώς το σύκο ξέρει τον καιρό του Και ότι ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος Όταν μπορεί και αφήνεται και περιμένει Κοιτάζοντας πέρα σ΄ ορίζοντες θαλασσινούς Πίνακας: Mark Rothko  

Έγινε ο κήπος απορία και οι απορίες άνθισαν Σαν πλάσματα ξένα, άγνωστα μα φιλικά Καθώς όλα σαλεύουν πια από την αύρα Μιας ανατολής αστήριχτης αλλά γενναίας Όπου οι όποιες προσδοκίες ξέφυγαν Όπως μπαλόνι από τα χέρια μικρού παιδιού Και ταξιδεύουν αργά πάνω από τις θάλασσες Μακρινού, απόκρημνου νησιού Αλλά η ζωή είναι μπροστά και φλέγεται Δεν περιμένει φλέγεται Μας ξεπερνά και φλέγεται Ο πίνακας:Amedeo Modigliani

Ἀπὸ τὴ νέα πληγὴ ποὺ μ᾿ ἄνοιξεν ἡ μοίρα ἔμπαιν᾿ ὁ ἥλιος, θαρροῦσα, στὴν καρδιά μου μὲ τόση ὁρμή, καθὼς βασίλευε, ὅπως ἀπὸ ραγισματιὰν αἰφνίδια μπαίνει τὸ κύμα σὲ καράβι π᾿ ὁλοένα βουλιάζει. Γιὰ ἐκεῖνο πιὰ τὸ δείλι, σὰν ἄρρωστος, καιρό, ποὺ πρωτοβγαίνει ν᾿ ἀρμέξει ζωὴ ἀπ᾿ τὸν ἔξω κόσμον, ἤμουν περπατητὴς μοναχικὸς στὸ δρόμο ποὺ ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν Ἀθήνα κ᾿ ἔχει σημάδι του ἱερὸ τὴν Ἐλευσίνα. Τί ἦταν γιὰ μένα αὐτὸς ὁ δρόμος πάντα σὰ δρόμος τῆς Ψυχῆς. Φανερωμένος μεγάλος ποταμός, κυλοῦσε ἐδῶθε ἀργὰ συρμένα ἀπὸ τὰ βόδια ἁμάξια γεμάτα ἀθεμωνιὲς ἢ ξύλα, κι ἄλλα ἁμάξια, γοργὰ ποὺ προσπερνοῦσαν, μὲ τοὺς ἀνθρώπους μέσα τοὺς σὰν ἴσκιους. Μὰ παραπέρα, σὰ νὰ χάθη ὁ κόσμος κ᾿ ἔμειν᾿ ἡ φύση μόνη, ὥρα κι ὥρα μίαν ἡσυχία βασίλεψε. K᾿ ἡ πέτρα π᾿ ἀντίκρισα σὲ μία ἄκρη ριζωμένη, θρονί μου φάνη μοιραμένο μου ἦταν ἀπ᾿ τοὺς αἰῶνες. K᾿ ἔπλεξα τὰ χέρια, σὰν κάθισα, στὰ γόνατα, ξεχνώντας ἂν κίνησα τὴ μέρα αὐτὴ ἢ ἂν πῆρα αἰῶνες πίσω αὐτὸ τὸν ἴδιο δρόμο. Μὰ νά· στὴν ἡσυχία αὐτή, ἀπ᾿ τὸ γύρο τὸν κοντινό, προβάλανε τρ...

Θα έρθει άραγε η μέρα που θα ξαναβρούμε το πάθος για το ωραίο και το υψηλό; Θα έρθει άραγε η μέρα που πραγματικές αξίες θα αγγίζουν και θα κινούν την ψυχή μας; Θα έρθει άραγε η μέρα όπου θα αφυπνιστούν οι πλευρές μας εκείνες που όταν ζωντανεύουν, μέσα μας γεννιέται η ελπίδα; Θα έρθει άραγε η μέρα που θα πιστέψουμε σε κάτι καλύτερο και θα πορευτούμε προς αυτό; Πίνακας: Η Κυρία με την ερμίνα, του Λεονάρντο ντα Βίντσι Ανάλυση του πίνακα

Τούτος είναι σήμερα ο μεγαλύτερος κίνδυνος που απειλεί τον παρόντα πολιτισμό: Η κρατικοποίηση της ζωής, η παρέμβαση του Κράτους στα πάντα, η απορρόφηση όλης της αυθόρμητης κοινωνικής προσπάθειας από το Κράτος, δηλαδή η εκμηδένιση της αυθόρμητης ιστορικής δράσης, η οποία μακροχρονίως στηρίζει, θρέφει και κινεί τα ανθρώπινα πεπρωμένα.  Όταν η μάζα υποφέρη από κάποια κακοτυχία ή απλώς νοιώθη κάποια ισχυρή επιθυμία, ο μεγάλος της πειρασμός είναι τούτη η διαρκής και σίγουρη δυνατότητα να απόκτηση το παν — χωρίς προσπάθεια, αγώνα, αμφιβολία ή κίνδυνο — απλώς με την πίεση ενός κουμπιού και θέτοντας την υπερδύναμη μηχανή σε κίνηση.  Η μάζα λέγει στον εαυτό της «L' Έtat, c'est moi», πράγμα που είναι ένα τέλειο λάθος. Το Κράτος είναι η μάζα μόνο με την έννοια που μπορούμε να πούμε πως δύο άνθρωποι είναι όμοιοι επειδή κανένας από αυτούς δεν ονομάζεται Γιάννης. Το σύγχρονο Κράτος και η μάζα ταυτίζονται μόνον κατά το ότι είναι ανώνυμα. Αλλά ο μαζάνθρωπος πράγματι πιστεύει πως αυτός ε...

"Τι είναι αυτός ο θόρυβος;"                Ο αγέρας κάτω απ΄ την πόρτα. "Τι είναι αυτός ο θόρυβος τώρα; Τι κάνει ο αγέρας;" Τίποτε πάλι τίποτε. "Δέν ξέρεις τίποτε;  Δε βλέπεις τίποτε;  Δε θυμάσαι Τίποτε;" Θυμάμαι Να, τα μαργαριτάρια τα μάτια του. Τ.S. Elliot, Έρημη Χώρα  Η ενασχόληση με το τίποτα δεν είναι χωρίς συνέπειες. Όπως ο μηχανικός στο συνεργείο αυτοκινήτων βγαίνει με τα χέρια λερωμένα έτσι κι εσύ γυρνάς απ΄τα ταξίδια σου με ίχνη. Φαίνονται στα μάτια, στον τρόπο που κοιτάς τώρα τον κόσμο. Σαν να τον αποχαιρετάς. Ύστερα πέφτει στα μάτια σου μπροστά ένα ψηλό πεύκο που μοιάζει αθάνατο. Κάτω, λίγα τριαντάφυλλα να χρωματίζουν  τη στιγμή. Χωρίς μέλλον. Τίποτα για να κρατήσεις, τίποτα για να κρατηθείς. Κι όμως, είναι ωραίο να ζεις λες, ακόμα κι έτσι. Μόνο έτσι!  Περνάς ανάμεσα σε ψηλούς φοίνικες. Περνάς και χάνονται πίσω σου μα βλέπεις ακόμα τις λοξές σκιές τους να σε περιγελούν. Είσαι μια στο τώρα κ...

Όλο και περισσότερο γίνεται φανερό πως η έλλειψη σύνδεσης της ψυχολογίας με τη φιλοσοφία αποτελεί μέγιστο κίνδυνο. Ο διαχωρισμός που επήλθε κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα είχε ασφαλώς τις δημιουργικές του πλευρές και έδωσε στην ψυχολογία μια επιφανειακή αυτοτέλεια η οποία όμως, αρνούμενη τις ρίζες της, πορεύεται αυτάρεσκα στα θετικιστικά της μονοπάτια, έχοντας λησμονήσει ή ακόμα χειρότερα απαρνηθεί την πνευματική της διάσταση. Πίνακας: Morris Louis

Ανελεύθεροι ξεκινάμε και έτσι συνεχίζουμε, έως τη στιγμή που πριν από κάποιο σταυροδρόμι, διαλέγουμε το μονοπάτι μας και το κάνουμε δικό μας, όχι επειδή όλοι οι άλλοι και όλα τα άλλα δεν μας επηρέασαν, αλλά ακριβώς επειδή όλες τις επιρροές και όλα όσα προηγήθηκαν τα κάνουμε κι αυτά δικά μας, μέσα από μια κατάφαση χωρίς αυταπάτες. ''Οι ευτυχισμένοι σκλάβοι είναι οι πιο μεγάλοι εχθροί της ελευθερίας.'' Baroness Marie Freifrau von Ebner-Eschenbach (1830 - 1916).