Κοχύλια

Ο υπαρξισμός μπορεί να οριστεί με πολλούς τρόπους, ωστόσο ο σπουδαιότερος, είναι αυτός που περιγράφει τον υπαρξισμό ως φιλοσοφία, η οποία δεν δέχεται την εξαντικειμενισμενη γνώση. Η ύπαρξη δεν μπορεί να καταστεί αντικείμενο γνώσης. Εξαντικειμενισμός σημαίνει αποξένωση, απώλεια της ατομικότητας, απώλεια της ελευθερίας, υποδούλωση στο κοινό, και γνώση μέσω των εννοιών.  Νικολάι Μπερντιαεφ Αλήθεια και Αποκάλυψη Μετάφραση Χρηστος Μαλεβίτσης Εκδόσεις Αρμος

Η πρώτη φετινή συνάντηση των τριών εταιρειών που γίνεται σε συνέχεια των διαλέξεων του καθηγητή φιλοσοφίας κ. Ξηροπαΐδη.  Με αφορμή τις διαλέξεις του κ. Ξηροπαΐδη σχετικά με την φαινομενολογία, προσπαθούμε να αξιοποιήσουμε τη θεωρία που προέρχεται από τον χώρο της φιλοσοφίας με την πρακτική της ψυχοθεραπείας, όπως αυτή παρουσιάζεται μέσα από την εμπειρία ψυχοθεραπευτών από τις τρεις εταιρίες αλλά και μέσα από τον διάλογο που ακολουθεί μεταξύ όλων των παρευρισκομένων.

Επειδή σήμερα είναι τα γεννέθλια μου: "Πού πάμε; Μή ρωτάς! Ανέβαινε, κατέβαινε. Δεν υπάρχει αρχή, δεν υπάρχει τέλος. Υπάρχει η τωρινή τούτη στιγμή, γιομάτη πίκρα, γιομάτη γλύκα, και τη χαίρουμαι όλη" Ασκητική Νίκος Καζαντζάκης

Η επίδραση της Ασκητικής του Καζαντζάκη πάνω μου συνεχίζεται. Κάθε φράση του σχεδόν αξίζει να υπογραμμιστεί και να αναδειχτεί. Άσκηση υπαρξιακής εγρήγορσης! Για τώρα ας παραθέσω μόνο τα παρακάτω λόγια: "Αποχαιρέτα τα πάντα κάθε στιγμή. Στήλωνε τη ματιά σου αργά, παθητικά στο καθετί και λέγε: Ποτέ πια!" .

Was I sleeping, while the others suffered? Am I sleeping now? Tomorrow, when I wake, or think I do, what shall I say of today? That with Estragon my friend, at this place, until the fall of night, I waited for Godot? That Pozzo passed, with his carrier, and that he spoke to us? Probably. But in all that what truth will there be? He'll know nothing. He'll tell me about the blows he received and I'll give him a carrot. Astride of a grave and a difficult birth. Down in the hole, lingeringly, the grave digger puts on the forceps. We have time to grow old. The air is full of our cries. But habit is a great deadener . At me too someone is looking, of me too someone is saying, He is sleeping, he knows nothing, let him sleep on. I can't go on! What have I said? Μήπως κοιμόνουνα, όταν οι άλλοι υπόφεραν; Μήπως κοιμάμαι τώρα; Αύριο, άμα ξυπνήσω, ή θα νομίζω πως ξύπνησα, τι θα πω για τούτη τη μέρα; Ότι εγώ κι ο φίλος μου ο Εστραγκόν καθόμασταν σε τούτο το μέρος, μέχρι να νυχτώσει...

Η δύναμη της οικογένειας, του περιβάλλοντος και όλων των άλλων συνθηκών μέσα στις οποίες μεγαλώσαμε δεν μας απαλλάσσουν , από την ελευθερία μας. Όσο και να γυρίζουμε να κοιτάξουμε προς τα πίσω, ξανά και ξανά, τίποτα δεν αφαιρεί το βάρος την συνειδητοποίησης ότι εμείς φτιάχνουμε, αυτό που είμαστε. Ιδού η ενοχή .

"Ο φόβος μπροστά στο Ανεξήγητο, όχι μονάχα φτώχυνε την ύπαρξη του ατόμου, μα περιόρισε ακόμα και τις σχέσεις του ανθρώπου προς τον άνθρωπο, τις τράβηξε έξω απ΄ το ποτάμι των απέραντων δυνατοτήτων, για να τις προφυλάξει σε μιαν ήσυχη, σίγουρη γωνιά της ακροποταμιάς . Δε φταίει μονάχα η τεμπελιά, που οι σχέσεις των ανθρώπων επαναλαμβάνονται με τόση ανείπωτη μονοτονία, χωρίς ν΄ ανανεώνονται κάθε φορά: φταίει κι ο φόβος, ο φόβος μας μπροστά σε κάτι καινούργιο, που δε μπορούμε να προμαντέψουμε ποιο θάναι το τέλος του και που δεν έχουμε το κουράγιο ν΄ αναμετρηθούμε μαζί του. Όμως, μονάχα εκείνος που είναι προετοιμασμένος για όλα, που δεν αρνείται τίποτα, ούτε και το αίνιγμα - μονάχα αυτός θα ζήσει τις σχέσεις ανθρώπου προς άνθρωπο σ΄ όλη τους τη ζωντάνια, και, σύγκαιρα, θα φτάσει ως το βάθος της δικιάς του της ύπαρξης." Γράμματα σ΄ ένα νέο ποιητή Rainer Maria Rilke Ομολογώ πως ο συγγραφέας, μου φώτισε το ζήτημα από μία οπτική γωνία σχετικά άγνωστη για μένα.

Διάβασα πρόσφατα το έργο του Στρατή Μυριβήλη "Η Ζωή εν Τάφω" και πολύ με άγγιξε. Σε σύγκριση με το παγκοσμίως γνωστό, αναλόγου θέματος, "Ουδέν Νεώτερον από το Δυτικό Μέτωπο" σαφώς ανώτερο. Πρόκειται για το ημερολόγιο ενός νέου, του Αντώνη Κωστούλα. Το βιβλίο ξεκινά με το θάνατο του νέου κατά τη διάρκεια του πρώτου παγκοσμίου πολέμου και συνεχίζει με την παρουσίαση του ημερολογίου του. Πρόκειται για έναν θάνατο εντελώς αντιηρωικό, ανόητο, τυχαίο. Ο Καμύ θα μιλούσε για την αποθέωση του παράλογου: Η εισαγωγή αυτή δεν κρατά πάνω από δύο σελίδες. Όλο το υπόλοιπο βιβλίο είναι η παρουσίαση του ημερολογίου του νέου. Και όμως, τι διαφορά κάνουν οι δύο αυτές σελίδες! Τι διαφορά κάνει το ότι ο συγγραφέας επιλέγει να φέρει στο προσκήνιο τον θάνατο και να τον διατηρήσει έτσι σαν μία υποβόσκουσα απειλή σε όλο το υπόλοιπο της αφήγησης. Το κάθε τι αποκτά μια άλλη ένταση, μια άλλη βαρύτητα. Φέρνω εδώ ένα απόσπασμα από το βιβλίο: "Είναι πολύ παράξενο να βλέπει κανένας ανάσκελος...

«Ω, εσείς βαθυστόχαστοι δάσκαλοι της απλότητας, δεν θα ήταν άραγε δυνατόν να βρει κανείς τη στιγμή μιλώντας; Όχι, μόνο σιωπώντας βρίσκει κανείς τη στιγμή. Όταν κάποιος μιλά, έστω για να πει μία και μόνη λέξη, χάνει τη στιγμή – η στιγμή είναι μόνο στη σιωπή. Επειδή οι άνθρωποι δεν μπορούν να σωπάσουν σπάνια αναγνωρίζουν πότε είναι η στιγμή και πως να την αξιοποιήσουν σωστά. Δεν μπορεί να σιωπήσει και να περιμένει, γι αυτό και η στιγμή δεν έρχεται ποτέ α΄ αυτόν. Δεν μπορεί να σιωπήσει γι αυτό και δεν αντιλαμβάνεται την στιγμή ακόμα και παρουσιαστεί μπροστά του. Αν και γεμάτη νόημα, η στιγμή δεν προειδοποιεί με κάποιο μήνυμα για την έλευση της. Έρχεται πολύ ξαφνικά, όταν έρχεται. Ούτε έρχεται με θόρυβο και με φωνές, όσο μεγάλη σημασία και αν έχει το μήνυμα που φέρνει. Όχι, έρχεται απαλά, με βήμα πιο ελαφρύ από το ελαφρύτερο πάτημα οποιουδήποτε πλάσματος καθώς έρχεται με το ελαφρύ βήμα του ξαφνικού. Συνεπώς πρέπει κανείς να είναι απολύτως σιωπηλός για να νιώσει πως «τώρα εί...

Αναζητώ σήμερα κάτι στη "Έρημη Χώρα". Γιατί εκεί, στην ποίηση του T.S. Eliot; Δεν είμαι σίγουρος. Στη μυθολογία ο ήρωας σχεδόν πάντα θα χρειαστεί να διασχίσει την δική του προσωπική έρημο. Είναι μέρος της διαδικασίας. Αναπόφευκτο και δύσκολο. Υπάρχει ίσκιος κάτω από τούτο τον κόκκινο βράχο, (Έλα κάτω από τον ίσκι αυτού του κόκκινου βράχου), Και θα σου δείξω κάτι διαφορετικό από το ένα ή το άλλο Τη σκιά σου το πρωί να δρασκελίζει πίσω σου Ή τη σκιά σου το απόγευμα να ορθώνεται για να σε συναντήσει΄ Θα σου δείξω φόβο σε μια χούφτα σκόνη. There is shadow under this red rock, (Come in under the shadow of this red rock) And I will show you something different from either Your shadow at morning striding behind you Or your shadow at evening rising to meet you; I will show you fear in a handful of dust. Από την Έρημη Χώρα του Έλιοτ Μετάφραση Παυλινα Παμπούδη Στην έρημο ο φόβος έρχεται από μέρη που δεν το δείχνουν. Από μέρη που δεν το περιμένεις. Ήλιος καυτός όλη τη μέρα, το βράδυ πα...

Κι όμως ο θάνατος είναι κάτι που γίνεται. πως πεθαίνει ένας άντρας; Κι όμως κερδίζει κανείς το θάνατό του, το δικό του θάνατο, που δεν ανήκει σε κανέναν άλλον και τούτο το παιχνίδι είναι η ζωή. Σεφέρης - από το ποίημα "Η Τελευταία Μέρα" Ξαναγυρίζω σήμερα στα υπαρξιακά που είναι μία από τις μεγάλες μου αγάπες. Πέρασα την περσινή και φετινή χρονιά διδάσκοντας σε σεμινάρια υπαρξιακής ψυχολογίας. Κι όμως νιώθω πως όλα όσα είπα μέσα σε μια χρονιά συνοψίζονται στις λίγες αυτές γραμμές του Σεφέρη! Γι' αυτό νιώθω πως η τέχνη δεν είναι απλώς στολίδι στη ζωή μας. Δεν είναι πολυτέλεια. Είναι ζωτικό, ζωτικότατο στοιχείο αν θέλει να ζήσει κανείς με τρόπο αυθεντικό. Αυθεντικό ως προς την ίδια του της ύπαρξη, ως προς αυτό που είναι. Η μελέτης του υπαρξισμού είναι για μένα μελέτη ζωής. Για να είμαι πιο ακριβής (και πιο υπαρξιακός) είναι η μελέτη του πως να ζήσω την μία και μοναδική ζωή μου. Προσωπικά θεωρώ την αναζήτηση αυτή την κορυφαία μας ευθύνη για τη ζωή μας, για τις ώρες μας, για τ...